Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, İstanbul Finans Merkezi’ndeki TCMB Yerleşkesi’nde düzenlenen Enflasyon Raporu bilgilendirme toplantısında konuştu. Karahan, küresel büyüme görünümünün jeopolitik gelişmeler nedeniyle zayıf seyrettiğini belirtti. Bu doğrultuda, 2026 yılı dış talep varsayımlarını aşağı yönde sınırlı olarak güncellediklerini açıkladı.
Petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların ardından yapılan güncellemede, 2026 yılı için petrol fiyatlarının kademeli olarak gerileyeceği varsayılıyor. Ancak 2027 yılı petrol fiyatı varsayımları savaşın gidişatı göz önünde bulundurularak yukarı yönlü revize edildi. Motorin rafineri marjları, doğal gaz ve diğer emtia fiyatlarının etkisiyle 2026 yılı ithalat fiyatları varsayımları da yukarı yönlü güncellendi.
TCMB Başkanı Karahan, para politikasında sıkı duruşun korunduğu ve ekonomi politikalarındaki eş güdümün devam edeceği varsayımıyla 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28 olarak güncelledi. Enflasyonun 2027 sonunda yüzde 15’e, 2028 sonunda ise yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanması öngörülüyor.
2026 yıl sonu tahminindeki 2 puanlık güncellemede motorin, doğal gaz ve enerji dışı emtia fiyatlarındaki görünüm etkili oldu. Eşel mobil uygulamasına yönelik düzenlemeler, gıda enflasyonu varsayımındaki yukarı yönlü güncelleme ve yönetilen/yönlendirilen fiyatlar da tahminin yükselmesinde rol oynadı. Çıktı açığı tahminlerinde ise önemli bir güncelleme yapılmadı.
Karahan, sıkı finansal koşulların yurt içi talebin zayıf seyrini sürdürmesini beklediklerini, hizmet enflasyonundaki düşüşün giderek daha belirgin hale geleceğini öngördüklerini söyledi. Sıkı parasal duruşun beklenti ve fiyatlama davranışlarındaki iyileşmeyi desteklemesiyle enflasyonun ana eğilimindeki gerilemenin sürmesi bekleniyor.
Jeopolitik gelişmelerin ve savaşın gidişatına bağlı olarak petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek kalması, yukarı yönlü risklerin başında geliyor. Motorin fiyatlarındaki rafineri marjları kaynaklı yükselişler de enerji fiyatları üzerindeki riskleri canlı tutuyor. Olumlu haber akışında ise petrol fiyatları temel varsayımlardan düşük kalarak enflasyon üzerinde aşağı yönlü etki yapabilir.
Gıda fiyatları tarafında, uluslararası tarımsal emtia fiyatları, tarımsal girdi fiyatları, iklim koşulları ve arz gelişmeleri önemini koruyor. İşlenmemiş gıda grubunda arz yönlü gelişmelerin kısa vadeli enflasyon görünümü üzerinde her iki yönde de etkili olabileceği belirtildi. Farklı arz yönlü şokların fiyatlama davranışları ve enflasyon ataleti açısından riskler barındırdığı ifade edildi.
Dezenflasyon süreci, jeopolitik gelişmelerin yansımalarıyla ivme kaybetmesine rağmen devam ediyor. Sıkı para politikası duruşu sayesinde iç talepteki zayıf seyir belirginleşti. Para politikasının daha yoğun etkilediği kalemlerde enflasyonda yavaşlama daha net görülüyor. Arz yönlü şoklar nedeniyle bu gelişmenin manşet enflasyona yansımaları sınırlı kaldı. Bu şokların etkisi hafifledikçe, sıkı para politikası duruşunun katkısıyla dezenflasyon sürecinin yeniden hızlanması öngörülüyor.
TCMB Başkanı, fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşul olduğunu vurgulayarak, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceğini belirtti. Jeopolitik gelişmelerin yol açtığı arz yönlü şokların dezenflasyon sürecine olumsuz yansıdığı, ancak para politikasının talep koşulları üzerindeki sıkılaştırıcı etkilerinin açıkça gözlemlendiği aktarıldı.
Temel mal enflasyonunun düşük seviyelerini koruduğu, hizmet enflasyonundaki ataletin zayıfladığı ve dezenflasyonun devam ettiği belirtildi. Yurt içi dinamiklerdeki bu olumlu gelişmeler, kararlı politikaların bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Sıkı duruşun sürdürüleceği ve fiyat istikrarına ulaşmak için tüm araçların kararlılıkla kullanılmaya devam edileceği ifade edildi.
Küresel ticaretteki zorluklara rağmen ikinci çeyrekte ihracatta artış gerçekleşti. Bu artışta, jeopolitik gelişmelerin ve artan lojistik maliyetlerinin talebi kısmen Türkiye’ye kaydırmasının rolü olduğu değerlendiriliyor. Orta Doğu’ya ihracattaki düşüş telafi edilirken, Afrika, AB ve Kuzey Amerika’ya ihracat arttı. İthalatta ise yüksek fiyatlar nedeniyle enerji ithalatı arttı, altın ve enerji hariç ithalatta düşüş yaşandı.
Dış ticaret açığı ikinci çeyrekte ilk çeyreğe kıyasla geriledi. Cari açık milli gelire oranla tarihsel ortalamaların altında seyretti. Savaş nedeniyle artan enerji fiyatları enerji ithalatını yükseltti. Yılın geri kalanında cari açık üzerinde uluslararası ticarette artan korumacı önlemler, jeopolitik gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki artış kaynaklı yukarı yönlü riskler bulunuyor. 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşmesi öngörülüyor.
Son aylarda dezenflasyon sürecinin yavaşladığı, arz yönlü baskıların hafiflesse de dezenflasyonda ivme kaybına neden olmaya devam ettiği belirtildi. Temmuz ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonu yüzde 31,8 seviyesinde gerçekleşti. Çekirdek enflasyon göstergeleri manşet enflasyonun biraz altında kaldı. Yönetilen, yönlendirilen ürünlerde fiyat artışları TÜFE’nin üzerinde seyretti.
Temmuzda enflasyonun ana eğiliminde gerileme görüldü. Temel mal ve işlenmiş gıda gibi geniş kapsamlı gruplardaki fiyat gelişmelerinin öne çıktığı, son üç aydaki yıllıklandırılmış ana eğilimin ortalamasının yüzde 27’li seviyelere işaret ettiği belirtildi. Enerji ve temel mal grubu enflasyonlarında ikinci çeyrekte bir güçlenme izlendi.
Gıda fiyatları tarafında, ilk bitkisel üretim tahminleri toparlanmaya işaret etse de gıda enflasyonundaki olumsuz ayrışma belirginleşti. Üretimdeki iyileşmeye karşın, sebze üretiminde arz sıkıntısı ve süt, et ürünleri ile alkolsüz içecek fiyatlarındaki artışlar dikkat çekti. Jeopolitik gelişmeler temel mal fiyatlarını da etkiledi; petrokimya ürünleriyle bağlantılı kişisel bakım ve ev temizlik ürünlerinde önemli fiyat artışları kaydedildi.
Dayanıklı tüketim malları enflasyonu yatay seyrederken, temel mal grubunda yıllık enflasyon yüzde 17 ile manşet enflasyonun belirgin altında seyretti. Hizmet enflasyonunda yavaşlamanın devam ettiği, talebin zayıflamasının buna katkıda bulunduğu belirtildi. Ulaştırma hizmetleri ve haberleşme hizmetlerindeki güçlü fiyat artışları, hizmet enflasyonundaki iyileşmeyi sınırladı.
Lokanta-oteller gibi alt kalemlerde dezenflasyon devam ediyor. Piyasa katılımcılarının beklentileri yükselirken, reel sektör ve hanehalkı beklentileri geriledi. Zayıf talep koşulları, maliyet artışlarının enflasyon beklentilerine etkisini sınırlıyor. Para politikasının sıkılığının, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının dezenflasyon sürecine katkı verecek şekilde oluşturulmaya devam edileceği vurgulandı.
TCMB, sıkı duruşu koruyarak politika faizini sabit tuttu. TL mevduat, kredi büyümesi ve likidite yönetimi odaklı makro ihtiyati tedbirler uygulanmaya devam ediliyor. TL mevduat payını artırmayı hedefleyen düzenlemeler, finansal koşullara göre revize edilerek uygulanıyor.
Kredi büyümesindeki yavaşlama tüm kredi türlerinde görülüyor. Toplam kredi büyümesi yüzde 25 dolayına geriledi. Kredi piyasasındaki bu gelişmelerin finansal istikrarı destekleyeceği ve iç talepteki dengelenmeye katkı vereceği değerlendiriliyor. Brüt rezervler 185 milyar dolara, swap hariç net rezervler ise 56 milyar dolara yükseldi.
